اتحادیه ساسانی پارتی و فتح ایران به دست عرب ها:افول و سقوط شاهنشاهی ساسانی

کتاب مورد بحث با عنوان افول و سقوط شاهنشاهی ساسانی، نوشته پروانه پورشریعتی، به بررسی و تحلیل عمیق تاریخ شاهنشاهی ساسانی و دلایل افول آن می‌پردازد. نویسنده با چالش کشیدن نظریات پیشین در مورد حکومت متمرکز ساسانی، به این نتیجه می‌رسد که این حکومت بیشتر شبیه به یک کنفدراسیون متشکل از خانواده‌های ساسانی و اشکانی بوده است. این رویکرد جدید به تاریخ ایران، به ویژه در زمینه روابط میان دو خاندان بزرگ و تأثیرات آن‌ها بر سرنوشت کشور، توجه ویژه‌ای دارد.
یکی از جنبه‌های جالب کتاب، بررسی ارتباط میان مسلمانان مهاجم و بخش‌هایی از حکومت ساسانی است. نویسنده معتقد است که در زمان حمله اعراب، حکومت ساسانی به دو بخش شمالی و پارس‌ها تقسیم شده بود و ارتش ایران نیز به سه فرقه مختلف تقسیم‌بندی شده بود. این بی‌ثباتی داخلی و تزلزل میان دو خاندان ساسانی و اشکانی به عنوان یکی از علل اصلی شکست ساسانیان در برابر مهاجمان عرب مطرح می‌شود.
تحقیقات نشان می‌دهد که برخی از خاندان‌های اشکانی در زمان حمله اعراب با آن‌ها همکاری داشتند و اعراب تنها به دنبال عبور از ایران برای رسیدن به ماوراءالنهر بودند. این همکاری به نوعی به موفقیت اعراب در فتح ایران کمک کرد. همچنین، ارزیابی تاریخی شاهنامه و استفاده از متون ارمنی و سریانی به عنوان منابع معتبر، به غنای محتوای کتاب افزوده است.
نویسنده با نقد دیگر روایات تاریخ‌نگاری و عدم دقت علمی در شماری از گاهشماری ها، نظریه‌های پیشین را به چالش می‌کشد و بر تداوم هزارساله خاندان اشکانی تأکید می‌کند. این اثر نه تنها یک پژوهش تاریخی ارزشمند است، بلکه دیدگاهی نوین درباره ساختار سیاسی و اجتماعی ایران در دوران ساسانی ارائه می‌دهد. این کتاب، افق‌های جدیدی را برای مطالعه تاریخ ایران می‌گشاید.