نهضتهای اسلامی در صد ساله اخیر

کتاب بررسی اجمالی نهضت‌های اسلامی در صد ساله اخیر، نوشته مرتضی مطهری، به تحلیل و تبیین جنبش‌های اصلاح‌طلبانه‌ای می‌پردازد که در طول یک قرن گذشته در جهان اسلام به وقوع پیوسته است. این اثر در دو بخش مجزا تنظیم شده است.
در بخش اول، نویسنده به مرور جنبش‌های فکری و سیاسی می‌پردازد که شخصیت‌هایی چون سید جمال‌الدین اسدآبادی و اقبال لاهوری در جهان تسنن و میرزا حسن و میرزا محمدتقی شیرازی در جهان تشیع پرچمدار آن بوده‌اند. در این بخش، مفهوم «اصلاح» در فرهنگ اسلامی به دقت بررسی می‌شود و تلاش می‌شود تا اصلاح‌طلبی در بستر فرهنگ اسلامی به درستی تبیین گردد.
این بررسی شامل تحلیل تاریخی و اجتماعی جنبش‌ها و شخصیت‌های کلیدی است که در این راستا نقش مهمی ایفا کرده‌اند. در بخش دوم، تمرکز بر نهضت اسلامی ایران است که به عنوان موضوع اصلی تحقیق مورد توجه قرار گرفته است.
نویسنده به تحلیل ابعاد مختلف این نهضت از جمله ماهیت، اهداف، رهبری و همچنین آفات آن می‌پردازد. آفات ذکر شده شامل نفوذ اندیشه‌های بیگانه، تجددگرایی افراطی، ناتمام گذاشتن نهضت، رخنه فرصت‌طلبان، ابهام طرح‌های آینده و کاهش خلوص در اهداف نهضت هستند. این مسائل نشان‌دهنده چالش‌هایی است که نهضت با آن‌ها مواجه بوده و تأثیرات منفی‌ای که بر روند پیشرفت آن داشته‌اند.
مطالب کتاب نمایانگر دقت نظر و عمق بینش نویسنده در مسائل اجتماعی و سیاسی است و نشان می‌دهد که وی علاوه بر تسلط بر علوم و معارف اسلامی، در شناخت جریان‌های اجتماعی و سیاسی دنیای اسلام نیز توانایی بالایی دارد.
این اثر به عنوان منبعی معتبر برای پژوهشگران و علاقه‌مندان به تاریخ نهضت‌های اسلامی و تحولات اجتماعی در ایران و جهان اسلام شناخته می‌شود.